Sarvoday Aashram Valam

ખેતી પદ્ધતિ

“આશ્રમ સ્વર્નિભર થવો જોઈએ એ તેના ઉત્પાદનમાંથી જ તેનો ખર્ચ નીકળવો જોઈએ. કોઈના ઉપરઆધારિત રહ્યા વિના, કોઈના ફંડફાળાની અપેક્ષા વગર, કોઈની સમક્ષ હાથ લાંબો કર્યા સિવાય આશ્રમની પ્રવૃત્તિઓ વિકસે એ દૃષ્ટિ રાખી આશ્રમે લગભગ ૭૦ વીઘા જમીન ખેતી માટે રાખવાનું યોગ્ય માન્યુ. ખેડ, ખેતર અને પાણી સારો પાક મેળવવા જરૂરી છે જુદી જુદી જાતની ખેડો ઋતુ પ્રમાણે કરીને તેને યોગ્ય ખાતર અને પાણી પુરૂ પાડીને વસુંધરામાંથી પાક રૂપે ધાન પેદા કરવામાં આશ્રમને જે સફળતા પ્રાપ્ત થઈ છે. તેના કારણે આસપાસના પ્રદેશને, ખેડૂતવર્ગને જે માર્ગદર્શન મળ્યું છે . તે બધુ શબ્દોમાં આલેખવું અઘરૂ છે. સખત પરિશ્રમ અને તસ્કરવિધામાં પ્રવીણ એવા આસપાસના ઠાકોર કુટુંબોને મહેનત કરવાના પંથે વાળવો એ નાનુ સુનું કામ નથી. આજ પાકો, શાકભાજી પૈકી આશ્રમવાસીઓને જરૂરિયાત પૂરતુ યોગ્યભાવે પૂરું પાડી. બજારમાં તેમની આજીવિકાનો પ્રશ્ન હલ કરી બાકીનું બજારનું વેચવાની પ્રથા પાડી આશ્રમ તેના અંતેવાસીઓના રોટલાનો પ્રશ્ન સહેલાઈથી ઉકેલી શક્યો.”

સજીવ ખેતી

“આજના વર્તમાન સમયમાં બિમારીનું પ્રમાણ વધ્યું છે. કારણ કે જે ધાન્ય આપણે ઉગાડીએ છીએ તેમાં રાસાયણિક ખાતરો તથા જંતુનાશક દવાઓ વપરાશ મુખ્ય કારણ છે. આમાંથી બચવા માટે કામ શરૂ કરેલ છે. હાલમાં શાકભાજીનું વાવેતર ચાલુ કર્યું છે. આશા છે તેમાં દિનપ્રતિદિન સફળતા મળશે. અમારી ધારણા કરતાં શાકભાજીનું ઉત્પાદન વધુ થાય છે. અને કુદરતી સ્વાદ જળવાઈ રહે છે. હવે પછી જુવારનું વાવેતર કરવાના છીએ.”

ગૌ શાળા

“પૃથ્વી સાથે નાતો બાંધનાર માનવીને પશુ સાથે પણ નાતો રાખવો પડે છે. એ જ રીતે કૃષિનિર્ભર સંસ્થાએ પણ પશુપાલન તથા પશુસુધારણાનું કાર્ય કરવું પડે. આજે આશ્રમમાં લગભગ ૨૦ ગાયો છે. આ ગાયોની ઓલાદ અને દૂધ ઉત્પાદન નિહાળીને આસપાસના ખેડૂતોના દિલમાં ગાય પ્રત્યે મમતા કેળવાઈ ભેંસ જ નહીં. ગાય પણ શોભા છે. એ સમજાવતાં અને આર્થિક રીતે ગોપાલન ખોટનો ધંધે નથી તેની ખાતરી થતાં લગભગ ૩૦ ખેડૂતોએ ગાયોને પાળી છે અને તેના મીઠા ફળ મેળવ્યા. ખેતી પ્રવૃત્તિની માફક ગૌપાલન પ્રવૃત્તિ પણ સ્વર્નિર્ભર છે. ગાયોનું દૂધ અને તેના ખોરાક સંબંધ શાસ્ત્રીય રે નોંધ પણ રાખવામાં આવી પરિણામે સારી સફળતા મળી”

ખાદી Pravruti

“આશ્રમને સ્વાવલંબી બનાવવામાં ખેતીની સાથે તેની ખાદી પ્રવૃત્તિ પણ છે. ઉત્પન્ન થયેલ ખાદીને વેચવા માટે ખાદી ફેરી કરી આસપાસના ગામોમાં ખાદી વેચાણનું કાર્ય થતું આજે ખાદી ભંડારો દ્વારા લાખો રૂપિયાની ખાદીનું વેચાણ થાય છે. વિસનગર વાલમ આશ્રમ, ઊંઝા, સિધ્ધપુર અને વડનગરમાં ખાદી ભંડારો ચાલે છે. કાજએકમો સ્વનિર્ભર છે. અને કોઈપણ પ્રકારના નુકશાન વગર ચાલે છે. ને ભંડારોમાંથી ગામઉદ્યોગમાંથી ઉત્પાદન કરેલ તમામ વસ્તુઓનું વેચાણ થાય છે. એક રીતે કહીએ તો રામવાસીઓનું અપનાબાર. આ સંસ્થા અને તેના કાર્યકરોએ ખાદી ઉત્પાદન અને તેના વિકાસ પાછળ ખૂબ જ રસ ધરાવે છે. જેની પ્રતીતિ નીચે આપેલ આંકડા પરથી થશે.”

સરંજામ વિભાગ

“રામ્ય જીવનને અત્યંત જરૂરી એવા ગામડામાં વસતા સુથાર, લુાર કોમના કારીગરોને ઉપયોગી સમ ગ્રામસમાજને ઉપકારક સુથારી, લુહારી સેવાકેન્દ્ર અહીં ચાલે છે. આસપાસના ખેડૂતોની સગવડ સચવાય તે દૃષ્ટિએ ખેતી ઉપયોગી ઓજારો બનાવી વેચાણ કરવામાં આવે છે. તદુપરાંત જરૂરિયાત પ્રમાણે ફર્નિચર, ટેબલ, તિજોરી, ખુરશીઓ, શાળાઓ માટે બેન્ચીસ વગેરે બનાવી આપવામાં આવે છે.”

આશ્રમ શાળા

“મુખ્યત્વે સરકારની યોજના પ્રમાણે ૧૯૬૧-૬૨ થી વિચરતી જીતિ માટે આશ્રમશાળાનો આરંભ થતાં આશ્રમશાળાના બાળકો જેમાં મુખ્યત્વે વાઘરી કોમના બાળકોને છાત્રાલયમાં પ્રવેશ આપ્યો. આ શાળા અને છાત્રાલયનાં ૧૪૮ બાળકો છે. આ શાળામાં વધુમાં વધુ ૧૫૦ બાળકોને રાખવાની સગવડછે. આ બાળકોને અભ્યાસ સાથે સંસ્કારોનું શિક્ષણ અપાય છે. ”

વાન પ્રસ્થાશ્રમ

“આશ્રમના રજતતિ ઉત્સવ નિમિત્તે એક કાયમી સ્મારકથવું એઈએ. એવી શ્રી રતિભાઈ જોષીની ઈચ્છ હતી. તે ઈચ્છના ફળસ્વરૂપે આશ્રમના પરિવારે તથા શુભેચ્છકો અને મિત્રોએ પૂ. ભાઈની પીપૂર્તિ નિમિત્તે સ્વેચ્છાએ કોઈપણ જીતના પ્રચાર કે પ્રયત્ન વિના આશરે રૂા. પ00 ફાળો એકત્ર કરી તેમને અર્પણ કર્યા. આ કાળામાં શ્રી રતિભાઈએ પોતાના પિતાની સ્મૃતિરૂપે રૂા. પ00 ઉમેરી આશ્રમને આપ્યો. આશ્રમે વૃધ્ધજનો અને નિવૃત્તજનો આશ્રમમાં રહી શકે, ઘર જેવી કુપા મળી રહે. પોતાનું શેષજીવન પરિવારમાં રહેતા હોય એ રીતે પૂરું કરે તેના માટે રતિભાઈ એષીએ વાનપ્રસ્થાશ્રમની શરૂઆત કરી હાલ વાનપ્રસ્થાશ્રમ ૧૭ વૃધ્ધોને રાખી શકાય તેવી વ્યવસ્થા છે. અત્યારે ૧૫ વૃધ્ધ ભાઈ-બહેનો રહે છે. આ વૃધ્ધજનોને બે સમય ભોજન સવારે ચા-પાણી તથા દરેકને સંડાશ-બાથરૂમ સાથેનો સ્વતંત્ર રૂમ આપવામાં આવે છે. તેમની પાસેથી કોઈપણ જાતની ફી લેવામાં આવતી નથી. વાન પ્રસ્થાશ્રમમાં દાન આપવા માટે નીચે દર્શાવેલ બેન્ક એકાઉન્ટનો ઉપયોગ કરશો. ”

સાબુ વિભાગ

“અખાદ્ય તેલમાંથી સાબુ બનાવવાનો ઉદ્યોગ ૧૯૫૫ થી મોટા પાયા પર શરૂ થયો. નાહવાની ભારતી કાલિક સાબુ અને કપડાં ધોવાનો સાબુ જેટલી ઉત્પન્ન થાય છે. નેટલો બધાં જ વેચાઈ ય છે. ”

તેલ ઘાણી

“પ્રજાને શુધ્ધ અને સાત્વિક કચરીયુ મળે તે ઉદ્દેશથી સંસ્થાએ સને ૧૯૬૦ થી તેલધાણી ઉદ્યોગ શરૂ કર્યો છે.વાલમ આશ્રમનું કચરીયું એટલું બધુ પ્રખ્યાત છે કે પરદેશમાં પણ આપણું કચરીયું લોકો મંગાવે છે. સને ૧૯૭૩-૭૪ થી સને ૨૦૨૨-૨૩ સુધીમાં વેચાયા ”